Replika P90 ASG – historia, bullpup i przegląd opcji

Replika P90 ASG, czyli popularne „P90 na kulki”, to airsoftowa wersja belgijskiego pistoletu maszynowego FN P90 – kompaktowej broni w układzie bullpup, znanej m.in. z serialu Gwiezdne Wrota i gier takich jak Counter-Strike. W ofercie SoldiersASG znajdziesz dwie zupełnie różne filozofie tej repliki: wierną, licencjonowaną kopię Krytac FN P90 oraz nowocześniejszą interpretację Novritsch SSR90 Gen. 2. W tym artykule wyjaśniamy, jak działa układ bullpup, skąd się wziął oryginalny P90 i którą z dwóch replik wybrać do swojego stylu gry.

Zespół SoldiersASG · aktualizacja: 2026

Czym jest FN P90 i po co go zaprojektowano

Skąd nazwa i założenia konstrukcyjne

FN P90 to pistolet maszynowy, a precyzyjniej PDW, czyli personal defense weapon – broń osobista przeznaczona dla żołnierzy niewalczących na pierwszej linii. Powstał w belgijskiej firmie FN Herstal: prace trwały od 1986 roku, a produkcja wystartowała w 1990 roku – stąd „90” w nazwie. Projekt odpowiadał na wymagania NATO z 1989 roku dotyczące broni dla załóg pojazdów, obsługi uzbrojenia zespołowego i personelu wsparcia. Paradoksalnie, w praktyce trafił też licznie do jednostek specjalnych i antyterrorystycznych – P90 okazał się po prostu zbyt poręczny, żeby ograniczyć go do roli broni drugiej linii.

Jak zbudowany jest FN P90

Oryginał strzela nabojem 5,7×28 mm, zaprojektowanym specjalnie dla tej konstrukcji, ma długość ok. 500 mm i waży ok. 2,5–2,6 kg bez magazynka, a jego lufa (ok. 263 mm) zajmuje mniej więcej połowę długości całej konstrukcji. Całość zaprojektowano tak, by nie była szersza od barków żołnierza – miało to znaczenie w ciasnych wnętrzach pojazdów opancerzonych. P90 należy do najbardziej kompaktowych pistoletów maszynowych ze stałą kolbą.

Charakterystyczny, półprzezroczysty magazynek na 50 naboi leży poziomo na górze broni, równolegle do lufy – naboje układają się w nim w dwóch rzędach, a tuż przed komorą obracają się o 90° po spiralnej rampie. To rozwiązanie opatentował w 1990 roku René Predazzer (patent US 4 905 394). Łuski wypadają w dół, przez kanał za chwytem, dzięki czemu nie lecą w stronę twarzy strzelającego – a ponieważ dźwignia przeładowania, zwalniacz magazynka i przyrządy celownicze są symetryczne, FN opisuje P90 jako „pierwszą w pełni oburęczną indywidualną broń automatyczną”.

Selektor ognia (S/1/A) znajduje się u podstawy spustu, a w pozycji A (ogień automatyczny) spust jest dwustopniowy, podobnie jak w karabinku Steyr AUG – lekkie pociągnięcie oddaje pojedynczy strzał, a pełne wciśnięcie uruchamia serię. Otwór na kciuk działa jak chwyt pistoletowy, a powiększona osłona spustu – jak chwyt przedni; to efekt badań ergonomicznych, które miały ograniczyć zaczepianie broni o oporządzenie. Oryginalny model miał wbudowany kolimator, w 1999 roku pojawiła się wersja P90 TR z szynami Picatinny, a w 2005 roku – cywilna, półautomatyczna wersja PS90. P90 trafił do ponad 40 krajów, w tym do Polski – wersja TR służy w JW GROM od 2006 roku, a od 2007 roku także w Biurze Ochrony Rządu.

Bullpup w pistolecie maszynowym: co daje, a co zabiera

Bullpup to układ konstrukcyjny broni, w którym mechanizm i magazynek (albo jego gniazdo) znajdują się za spustem – dzięki temu broń jest krótsza przy tej samej długości lufy niż w układzie klasycznym. P90 jest jednym z najbardziej znanych przykładów tego układu w kategorii pistoletów maszynowych, choć bullpupy spotyka się częściej w karabinkach – w katalogu G&G podobny układ mają np. L85 Carbine ETU i FN F2000 Short, o których piszemy szerzej w artykule o tym, dlaczego gracze wybierają G&G.

Największą zaletą bullpupa jest skrócenie całej konstrukcji bez skracania lufy – a to przekłada się na lepszą zwrotność w ciasnych wnętrzach i korytarzach. Środek masy jest bliżej ciała, co ułatwia szybkie obroty i bieganie, a w części konstrukcji przekłada się też na niższą masę całości.

Układ bullpup ma też swoje koszty. W prawdziwej broni twarz strzelającego znajduje się bliżej mechanizmu, co bywa problemem przy wyrzucie łusek i gazów prochowych (szczególnie dla osób leworęcznych) - P90 częściowo omija ten problem, wyrzucając łuski w dół. Zmiana ramienia bywa w bullpupach utrudniona, choć akurat w P90 ograniczają to w pełni obustronne elementy obsługi, o których piszemy w historii konstrukcji. Zostaje głównie dłuższe cięgno spustu, które bywa mniej precyzyjne i mniej liniowe niż w układzie klasycznym,choć konkretne odczucie zależy przede wszystkim od jakości wykonania i elektroniki danego modelu. Wymiana magazynka, który znajduje się za spustem, bywa też mniej intuicyjna niż w karabinku z magazynkiem przed chwytem.

W replice ASG spora część tych wad po prostu znika, nie ma tu łusek ani gazów prochowych, więc problem bliskości twarzy przy wystrzale nie istnieje. Zostaje głównie kwestia ergonomii magazynka i odczucia spustu, a to już zależy od konkretnego modelu i jego elektroniki.

*Udział orientacyjny, liczony jako lufa wewnętrzna / długość całkowita repliki wg danych z kart produktów. G&G ARP 9 3.0P to najkrótsza replika w serii ARP – skrajny przykład układu klasycznego, nie przeciętna. L85 i FN F2000 Short pokazujemy wyłącznie jako przykłady bullpupów z katalogu G&G, nie jako zamienniki repliki P90.

Liczby dobrze pokazują mechanikę bullpupa: Krytac FN P90 ma lufę wewnętrzną dwa razy dłuższą niż G&G ARP 9 3.0P, a mimo to jest od niego krótszy o ok. 8 cm. Jest jednak też cięższy (2290 g wobec 1900 g) warto to zapamiętać, bo bullpup nie oznacza automatycznie lżejszej repliki, tylko inny rozkład tej samej, a czasem i większej masy. Pod względem zwrotności i wyważenia bullpupy zwykle wygrywają w ciasnych pomieszczeniach, ale płacą za to zwykle mniej intuicyjną wymianą magazynka i czasem mniej liniowym spustem, w porównaniu z repliką w klasycznym układzie, jak G&G ARP 9 3.0P.

P90 w ASG: jakie są opcje

Na rynku replik P90 obok licencjonowanych kopii funkcjonują też wolne interpretacje tego samego układu. Za klasyczny punkt odniesienia uchodzi Tokyo Marui P90 (AEG z gearboxem V6) – wielu graczy uważa go za pierwszą replikę P90 w ASG, z wariantami takimi jak P90 TR. Budżetową, licencjonowaną opcją są repliki Cybergun FN P90 produkowane przez Cymę (oznaczenie CM060), w tym nowsza wersja z wbudowanym kolimatorem i magazynkiem niskiej pojemności. Istnieje też rzadka wersja gazowa z blowbackiem (GBBR) – Cybergun FN P90 produkcji WE. Na rynku krążą również najtańsze klony różnych marek, ale jakość w tym segmencie bywa bardzo nierówna, więc nie rekomendujemy konkretnych modeli bez możliwości sprawdzenia ich na miejscu.

W stałej ofercie SoldiersASG znajdziesz na razie dwa modele P90: Krytac FN P90 i Novritsch SSR90 Gen. 2 – opisujemy je szczegółowo w kolejnej sekcji. Jeśli szukasz innej repliki w tym układzie albo po prostu chcesz zobaczyć, co aktualnie jest dostępne w szerszym segmencie pistoletów maszynowych, zajrzyj do kategorii Pistolety Maszynowe.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze

Przy wyborze repliki P90 (i każdego innego bullpupa) warto porównać kilka konkretnych elementów, nie tylko wygląd:

• Licencja – czy to wierna, licencjonowana kopia wzorca FN, czy swobodna interpretacja układu P90.
• Elektronika – obecność mosfetu czy ETU wpływa na trwałość kontaktów i dostępne tryby ognia; więcej o budowie napędu AEG w naszym poradniku o tym, jak działa replika AEG.
• Magazynek – pojemność i to, czy jest zgodny z innymi modelami na tej samej platformie (zgodność zależy od konkretnej konstrukcji, nie samej marki).
• Dostęp do hop-upu – czy regulacja wymaga częściowego rozłożenia repliki, czy jest szybka i wygodna
• Zasilanie – czy akumulator i ładowarka są w zestawie, czy trzeba je dokupić osobno; zobacz kategorię Akumulatory i Ładowarki oraz nasz poradnik o doborze akumulatora LiPo do repliki AEG.
• Optyka – oryginalny P90 w wersji TR ma szyny Picatinny, a w SSR90 Gen. 2 górna szyna nad magazynkiem jest zdejmowana, co pozwala zamontować kolimator niżej
• Energia i limit pola – zawsze sprawdź energię wylotową repliki na chrono i porównaj ją z limitem konkretnego pola, zanim zabierzesz replikę na grę.

Dwie repliki P90 w ofercie SoldiersASG

Obie repliki opisane poniżej to AEG, czyli Automatic Electric Gun – replika z napędem elektrycznym, w której silnik napędza gearbox napinający sprężynę przed każdym strzałem.

Krytac FN P90

Licencjonowana replika 1:1 – wariant premium Krytac FN P90

2759 zł · na zamówienie 380–400 FPS (do 1,49 J) 20+ RPS @ 11,1 V Magazynek 200 BB Dwustopniowy spust

Krytac marka znana z precyzyjnego odwzorowania licencjonowanych wzorców, stworzył tu oficjalnie licencjonowaną (EMG/Cybergun/FN) replikę 1:1 – z aluminiowym górnym korpusem i polimerowym dolnym. Napędza ją gearbox Krytac V6 na łożyskach 8 mm, elektroniczny moduł sterowania ogniem i mosfet Nautilus ze złączem T-plug, a silnik 30K Long pozwala osiągnąć 20+ strzałów na sekundę przy 11,1 V. Krytac odtworzył też dwustopniowy spust oryginału – w trybie AUTO lekkie wciśnięcie daje pojedynczy strzał, a pełne – serię, tak jak w prawdziwym P90.

Fabrycznie replika strzela z energią ok. 390fps na kulce 0,20 g -  to więcej niż typowy limit CQB, więc koniecznie sprawdź przepisy swojego pola przed grą. Skok spustu jest regulowany – fabrycznie ok. 6 mm w semi i 9,5 mm w auto, a doświadczeni użytkownicy dostrajają go śrubą imbusową przez otwór w podstawie kciuka. Instrukcja producenta potwierdza też funkcję Last Round Cut-Off, czyli odcięcie spustu po opróżnieniu magazynka, oraz szybką wymianę sprężyny (Quick Change Spring Guide). Dostęp do komory hop-up jest wygodny: pociągnięcie dźwigni przeładowania otwiera właz do obrotowej, numerowanej komory, którą można regulować nawet w rękawicach, a przesunięcie stopki kolby odsłania komorę akumulatora (producent zaleca LiPo 11,1 V w formacie Brick lub Nunchuck) i bezpiecznik. Selektor, zatrzask magazynka i dźwignia przeładowania są obustronne. Do repliki warto od razu dokupić zapasowy magazynek FN P90 200rd (Krytac) – to ten sam, przełączany magazynek 200/50 kulek, który nie wymaga ręcznego podkręcania sprężyny, więc rozładowany egzemplarz możesz po prostu podmienić w trakcie gry.

Novritsch SSR90 Gen. 2

Nowoczesna interpretacja P90 – ETU i szybki serwis Novritsch SSR90 Gen. 2

1549 zł · na zamówienie ETU + mosfet Mid-cap 100 BB Semi/Auto 1900 g

Austriacka marka Novritsch podeszła do P90 inaczej niż Krytac stylistycznie, choć formalnie to także konstrukcja licencjonowana – producent deklaruje na swojej stronie licencję FN (EMG/Evike/Cybergun/FN Herstal). Replika ma ETU, czyli elektroniczny układ kontroli spustu, który – podobnie jak Compound Trigger Press w Krytacu – rozdziela ogień pojedynczy od serii (krótkie wciśnięcie/pełne wciśnięcie), a dodatkowo odpowiada według opisu producenta za funkcję burst, binary trigger i pre-cocking. Do tego mosfet oraz komora hop-up CNC z customowym flat hopem, której gumkę producent opisuje jako „niemal nieśmiertelną”.

Praktycznym plusem jest szybki serwis: zsunięcie końcówki kolby daje dostęp do sprężyny, którą można wymienić w ok. 5 minut bez wyjmowania gearboxa z korpusu. Zaczepy do zawieszenia są po obu stronach repliki, a konstrukcja jest myślana pod graczy prawo- i leworęcznych. Górna szyna nad magazynkiem jest zdejmowana – po jej demontażu kolimator można zamontować niżej, bliżej osi lufy, choć wymaga to dodatkowej szyny montażowej (dostępnej jako akcesorium u producenta); dobór kolimatora do ASG opisujemy w osobnym poradniku. W zestawie dostajesz replikę i magazynek mid-cap na 100 kulek – akumulator i ładowarkę trzeba dobrać i kupić osobno (zobacz kategorię Akumulatory i Ładowarki).

Ceny i dostępność wg oferty SoldiersASG w momencie publikacji – aktualne wartości znajdziesz na karcie produktu.

Dla kogo który model? Krytac FN P90 ma sens, jeśli liczy się dla Ciebie wierność wzorcowi – licencjonowany kształt jak w oryginale, za który płacisz wyższą cenę i większą wagę. Novritsch SSR90 Gen. 2 jest lżejszy, tańszy o ponad 1200 zł i ma kilka praktycznych usprawnień serwisowych (szybka wymiana sprężyny, zdejmowana górna szyna), ale stawia na własną stylistykę obudowy. Pamiętaj też, że Novritsch oferuje SSR90 w kilku wariantach energetycznych z różnymi wymaganiami co do napięcia akumulatora – sprawdź, jaki wariant ma Twój egzemplarz, zanim dobierzesz akumulator (więcej w FAQ poniżej).

Jak gra się P90 na polu: CQB, optyka i ekwipunek

Kompaktowe wymiary i układ bullpup predestynują replikę P90 do gry w budynkach i na krótkim dystansie, czyli do CQB – skrócona konstrukcja łatwiej przechodzi przez wąskie przejścia i szybciej zmienia kierunek niż karabinek klasycznego układu o podobnej długości lufy. Magazynek ułożony na górze nie przeszkadza w chwycie z boku, ale warto pamiętać, że linia celowania (kolimator w oryginale, szyna Picatinny w wersji TR) jest przez to umieszczona odpowiednio wyżej niż w typowym karabinku.

Niezależnie od wybranego modelu zadbaj o podstawy: certyfikowaną ochronę oczu i twarzy opisujemy w artykule o ochronie oczu i twarzy w airsofcie (zobacz też kategorię Okulary i gogle), a resztę ekwipunku dopasowanego do stylu gry znajdziesz w naszym przewodniku po ekwipunku ASG. Dobór kulek też ma znaczenie przy krótszej lufie wewnętrznej – zasady opisujemy w artykule o doborze kulek jako najtańszym tuningu repliki ASG (zobacz też kategorię Kulki BB i Gaz).

Ciekawostki o P90

• P90 powstał w odpowiedzi na wymagania NATO z 1989 roku dla broni osobistej personelu niewalczącego na pierwszej linii – załóg pojazdów i obsługi uzbrojenia zespołowego. Paradoksalnie trafił też licznie do jednostek specjalnych.
• Magazynek P90 leży poziomo na górze broni, a naboje tuż przed komorą obracają się o 90° po spiralnej rampie – rozwiązanie opatentowane w 1990 roku przez René Predazzera.
• FN opisuje P90 jako „pierwszą w pełni oburęczną indywidualną broń automatyczną” – łuski wypadają w dół przez kanał za chwytem, a cała obsługa jest symetryczna.
• Spust P90 w pozycji ognia automatycznego jest dwustopniowy, podobnie jak w Steyr AUG. Krytac FN P90 odtwarza ten mechanizm w swojej replice AEG.
• W Polsce wersja P90 TR z szynami Picatinny trafiła do JW GROM w 2006 roku, a rok później do Biura Ochrony Rządu.
• W serialu Stargate SG-1 P90 zastąpił MP5 jako standardowa broń zespołów SG od czwartego sezonu, stając się jednym z wizualnych symboli serialu.
• W pierwszych odsłonach Counter-Strike (2000), a później w CZ i Source, P90 występował pod zmienioną nazwą „ES C90”.
• Cywilna, półautomatyczna wersja PS90 trafiła na rynek w 2005 roku, kilkanaście lat po wojskowym debiucie oryginału.

Podsumowanie

Replika P90 ASG to niszowa, ale wyjątkowo rozpoznawalna propozycja dla graczy, którym klasyczny karabinek AEG już spowszedniał. Krytac FN P90 daje wierność licencjonowanemu wzorcowi i dwustopniowy spust za wyższą cenę i większą wagę, a Novritsch SSR90 Gen. 2 – niższy koszt wejścia i kilka praktycznych usprawnień serwisowych, choć z inną stylistyką odwzorowania wzoru. Obie repliki zmierz na chrono przed pierwszą grą – to standardowa praktyka niezależnie od modelu. Obie repliki dobrze radzą sobie w CQB, ale żadna nie jest najtańszym ani najbardziej uniwersalnym pierwszym zakupem w ASG.